Health Station

Mohsen Heidari : The Epidemiology student at Shahid Beheshti University of Medical Sciences and Health Services

 
پرخاشگری واضطراب درکودکان
نویسنده : محسن حیدری - ساعت ٧:٠۱ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٢٤ امرداد ۱۳٩۱
 

 

پرخاشگری:

پرخاشگری وسیله ای‌رفتاری است در جهت رسیدن به هدفی، بیشتر پرخاشگری های بین کودکان کوچک از نوع «وسیله‌ای» است. که به صورت کلامی یا غیر کلامی ابراز می شود.


پرخاشگری واضطراب درکودکان

 انواع پرخاشگری‌

پرخاشگری‌ خصمانه :

رفتاری‌ است‌ که‌ به‌ منظور صدمه‌ و آزار رساندن‌ به‌ دیگری‌ یا دیگران‌ ابراز می ‌شود؛ و هدف‌ در آن‌ صرفاً آزاررساندن‌ است مثلاً کودکی‌ کودک‌ دیگر را می ‌زند و یا در مدارس‌ دیده‌ می‌ شود که‌ زنگ‌های‌ تفریح، کودکان‌ در حیاط‌ مدرسه‌ بعضاً به‌ کتک ‌کاری‌ می ‌پردازند

 

             

 پرخاشگری‌ وسیله‌ ای:        
رفتاری است که‌ فرد به‌ وسیله‌ آن‌ خواستار به‌ دست ‌آوردن‌ هدفی‌ دیگر ‌ و ابداً قصد حمله‌ به‌ دیگران‌ یا اذیت‌ کردن‌ آنها را ندارد. البته‌ در این‌ میان‌ ممکن ‌ .است لطمه‌ ای‌ نیز به‌ کسی‌ وارد شود .ممکن است پرخاشگری‌ جنبه‌ انتقام‌ گیری‌ نیز داشته‌ باشد. یعنی‌ کودکی‌ که‌ مورد اذیت‌ و آزار قرار گرفته‌ و نتوانسته‌ خشم‌ خود را ابراز کند، اکنون‌ با پرخاشگری‌ به‌ کاهش‌ اضطراب‌ خود می ‌پردازد. در این‌ جا پرخاشگری‌ وسیله‌ ای‌ است‌ که‌ کودک‌ با توسل‌ به‌ آن‌ می ‌خواهد به‌ هدف‌ خود یعنی‌ کاهش‌ اضطراب‌ دست‌ یابد.




 

 

جهت‌ پرخاشگری‌ ممکن‌ است به‌ یکی‌از این‌ دو صورت‌ باشد:

الف) پرخاشگری‌ درونی‌
ب) پرخاشگری‌ بیرونی‌

 

چنانچه‌ جهت‌ پرخاشگری‌ به‌ طرف‌ درون‌ باشد، کودک‌ خشم‌ را به‌ درون‌ خود می ‌افکند و دچار خشم‌ فرو خورده‌ می‌ شود. پیامد چنین‌ عملی‌ می‌ تواند افسردگی‌ نیز باشد. کودکان افسرده در واقع‌ از دست‌ خودشان‌ عصبانی‌ هستند.خشم‌ درونی‌ عصبانیت ‌ و نارضایتی‌ از خود را به‌ وجود می ‌آورد.



خشم‌ بیرونی؛ کودک‌ ممکن‌ است‌ خشم‌ خود را به‌ صورت‌ رفتارهایی‌ از قبیل‌ فریاد کشیدن، پا به‌ زمین‌ کوبیدن‌ یا پرتاب ‌کردن‌ اشیا بروز دهد.

علل‌ خشونت‌ و پرخاشگری‌ در کودکان‌ :



۱.الگوپذیری‌ کودکان‌ از والدین‌
یکی‌ از دلایل‌ بسیار مهم‌ پرخاشگری‌ در کودکان‌ یادگیری‌ است یعنی‌ کودکانی‌ که‌ الگوهای‌ رفتاری‌ پرخاشگرانه‌ داشته‌ اند، همانند الگوهای‌ خود رفتار می ‌کنند. چنانچه‌ پدر یا مادری‌ خلق ‌و خویی‌ عصبانی‌ و پرخاشگر داشته‌ باشند، مسلماً فرزندشان‌ نیز پرخاشگر خواهد شد. این‌ رفتار توسط‌ کودک‌ یاد گرفته‌ می ‌شود. از آنجا که‌ کودکان‌ با والدین‌ همانند سازی‌ می ‌کنند،بنابراین‌ بسیاری‌ از رفتارهای‌ پدر و مادر ناخودآگاه‌ توسط‌ فرزندان‌ فرا گرفته‌ می ‌شود. توضیح‌ این‌ که‌ فرایند همانند سازی‌ کاملاً ناخودآگاه‌ صورت‌ می ‌پذیرد.
 نکته‌ دیگر این‌ که‌ حتماً لازم‌ نیست‌ والدین‌ با خودِ کودک‌ پرخاشگری‌ کرده‌ باشند؛ چنانچه‌ او شاهد رفتارهای‌ خشونت ‌بار پدر و مادر با افراد دیگر نیز باشد، این‌ گونه‌ رفتار را فرامی‌ گیرد. بنابراین‌ کودکان‌ از طریق‌ مشاهده، رفتارهای‌ والدین‌ را می ‌آموزند. بر این‌ نکته‌ می توان تأکید کرد‌ که‌ کودکان‌ با چشمان‌ خود می ‌آموزند؛ یعنی‌آن‌ چه‌ را مشاهده‌ می ‌کنند، یاد می ‌گیرند؛ حتی‌ اگر آن‌ رفتار به‌ طور مستقیم‌ در مورد خود آنها صورت‌ نگیرد. 

2. کودکان‌ ناکام‌ پرخاشگر می‌ شوند
 ناکامی ‌ یکی‌ از مسائلی ‌است که‌ به‌ پرخاشگری‌ می‌انجامد. وقتی‌ کودک‌ به‌ هدف‌ خود دست‌ نیابد و ناکام‌ شود، یکی‌ از رفتارهایی‌ که‌ از او سر می‌ زند پرخاشگری‌ است.
 

۳. اضطراب‌ و پرخاشگری‌
کودکان‌ مضطرب‌ نمی ‌توانند کودکان‌ آرامی‌ باشند. آنها رفتارهایی‌ پرخاشگرانه‌ از خود بروز می ‌دهند؛ البته‌ بلافاصله‌ پشیمان‌ می ‌شوند و از والدین‌ خود عذرخواهی‌می‌ کنند. اگر از کودک‌ مضطرب‌ بپرسیم‌ که‌ چرا پرخاش‌ می‌ کنی‌ و عصبانی‌ هستی؛خواهد گفت‌ نمی‌ دانم.؛ یا خواهد گفت‌ دست‌ خودم‌ نیست.
 

۴. پرخاشگری، نشانه‌ای‌ از تضادهای‌ درونی‌
گاهی‌ کودکان‌ در دوگانگی‌ و تضادهای‌ درونی‌ قرار می‌ گیرند. یا بهتر بگوییم،گاهی‌ بر سر دو راهی‌هایی‌ گیر می ‌کنند و نمی‌ دانند کدام‌ راه‌ را انتخاب‌ کنند؛و این‌ حالت‌ آنها را دچار تعارض، اضطراب‌ و خشم‌ می ‌کند. مثلاً کودکی‌ که‌ دوستدارد نزد مادرش‌ در منزل‌ بماند و از طرفی‌ وقتی‌ می ‌بیند تمام‌ کودکان‌ به‌ مدرسه‌ می‌ روند، همزمان‌ تمایل‌ به‌ مدرسه ‌رفتن‌ نیز دارد، دچار دوگانگی‌ می‌شود. به‌ کودکان‌ خود کمک‌ کنیم‌ که‌ در دو راهی‌های‌ زندگی، مدتی‌ طولانی‌ قرار نگیرند. آنها بایستی‌ به ‌سرعت‌ و با دقت‌ درست ‌ترین‌ کار را انجام‌ دهند.
 

۵. پرخاشگری‌ و افسردگی‌
پرخاشگری‌ و کج خلقی در کودکان‌ چنانچه‌ با علامت‌های‌ دیگر همراه‌ باشد، می تواند نشانه ‌ای‌ از افسردگی‌ باشد که‌ در این‌ صورت‌ لازم‌ است‌ شرایط‌ زندگی‌ کودک‌تمام‌ و کمال‌ مورد بررسی‌ قرار گیرد.


۶. پرخاشگری؛ بیماری‌ها؛ مصرف‌ دارو
بعضی‌ از بیماری‌ها به‌ مصرف‌ دارو نیاز دارد و ممکن‌ است‌ از عوارض‌ جانبی‌ داروها کج ‌خلقی‌ و رفتارهایی‌ باشد که‌ خشونت‌ را برمی‌ انگیزند.

 

بعد از آشنایی با رفتارهای پرخاشگرانه توصیه هایی چند در مورد چگونگی تعامل با این رفتار و پیشگیری از آن ذکر می شود :

1 -والدین خود باید الگوی رفتاری مناسبی جهت کودکان بوده و در روابط خود در محیط خانوادگی از پرخاشگری امتناع کنند .

2 - بین رفتار و گفتار والدین هماهنگی وجود داشته باشد .

3 - تعامل با کودکان بر اساس الگو های صحیح تربیتی بوده و به دور از پرخاشگری کلامی و غیر کلامی باشد .

4- به رفتار های پرخاشگرانه در صورتی که موجب آسیب خود و دیگران نشود ، هیچ گونه توجهی صورت نگیرد ( از تکنیک رفتاری بی اعتنایی استفاده گردد ) .

5 - در موارد عدم پرخاشگری ، رفتارهای مثبت کودک مورد تشویق و توجه قرار گیرد . 
 

6 - در پرخاشگری با آسیب به خود و دیگران و انجام رفتار های خطرناک باید از روش محروم سازی جهت تنبیه استفاده شود .

7- جهت تقویت رفتارهای مثبت می توان از جدول رفتاری و امتیاز دادن بهره برد .

8 - ایجاد محیطی قانونمند و با ثبات در خانه در کنترل رفتارهای پرخاشگرانه حائز اهمیت است .

9 - استفاده از تلویزیون و رایانه باید از نظر زمانی محدود و قانونمند بوده و در صورت اتمام زمان مورد توافق با اعلام قبلی ، قاطعانه از ادامه آن جلوگیری شود .

10 - با علل و زمینه های بدرفتاری و پرخاشگری کودکان آشنا شده و سعی در رفع آنان داشته باشیم .
 

درمان‌ پرخاشگری در کودکان ( با کودکان پرخاشگر چگونه رفتار کنیم )

برای‌ درمان‌ پرخاشگری‌ در کودکان‌ اولین‌ گام‌ این‌ است که‌ نوع‌ پرخاشگری‌ آنها و علت‌ آن‌ را براساس‌ توضیحاتی‌ که‌ ارائه‌ شد شناسایی‌ کنیم؛ و پرخاشگری‌ را به‌ صورت‌ موردی‌ برطرف‌ نماییم.

* اگر پرخاشگری‌ در اثر ناکامی‌ به‌ وجود آمده‌ باشد، بایستی‌ کودک‌ ناکام‌ را در رسیدن‌ به‌ اهداف‌ مطلوب‌ و دوست‌ داشتنی‌ کمک‌ کنیم.
* در مواردی‌ که‌ علت‌ پرخاشگری‌ اضطراب ‌است، باید از نگرانی‌ درونی‌ و اضطراب‌ کودک‌ مطلع‌ شویم.
 ورزش کردن‌ برای‌ این‌ کودکان‌ بسیار مؤثراست و باعث‌ تخلیه‌ هیجانی‌ می‌ شود.
 

* در کشمکش‌های‌ درونی‌ بایستی‌ کودک‌ را از حالت‌ دوگانگی‌ خارج‌ ساخت. کمک‌ به‌ کودکان‌ در تصمیم ‌گیری، باعث‌ می ‌شود که‌ بیاموزند به‌ حالت‌های‌ دوگانه‌ درونی‌ خود پایان‌ بخشند.
* در مورد پرخاشگری، شیطنت‌ و مصرف‌ دارو بایستی‌ حتماً با پزشک‌ متخصص‌ ارتباط‌ داشته‌ باشیم‌ تا کودک‌ از نزدیک‌ مورد معاینه‌ قرار گیرد.

* چنانچه‌ نوع‌ پرخاشگری‌ کودک‌ خصمانه است ، بایستی‌ کودک‌ را از آزار و اذیت‌ کردن‌ دور کنیم‌ تا مجبور نباشد برای‌ تلافی‌ و انتقام، افراد دیگر را اذیت‌ کند؛ و اگر پرخاشگری‌ از نوع‌ وسیله‌ ای‌است ، بایستی‌ راه‌های‌ دیگری‌ را جهت‌ مطرح‌ کردن‌ کودک‌ برگزینیم‌ تا او ناچار نباشد از روش‌ خشونت‌ برای‌ جلب‌ توجه‌ استفاده‌ کند.
 

نتیجه‌ گیری‌
به‌ طور کلی‌ خشونت‌ و پرخاشگری‌ بیشتر عامل‌ بیرونی‌ دارد و فقط‌ در موارد خاص‌به‌ علل‌ درونی‌ مربوط‌ می‌ شود. والدین‌ در درجه‌ اول، بایستی‌ محرک‌های‌ محیطی‌را که‌ باعث‌ تحریک‌ خشم‌ و ایجاد خشونت‌ در فرزندشان‌ می ‌شود شناسایی‌ و سپس‌برای‌ رفع‌ آن‌ به‌ کمک‌ روان شناسان‌ و متخصصان‌ اقدام‌ نمایند.

 

اضطراب

بسیاری از کودکان تا اندازه ی ترس و اضطراب را تجربه می کنند. آن ها ممکن است در موقعیت هایی قرار بگیرند که در درون خود، احساس تنش کنند و همین احساس را به صورت اضطراب نشان دهند. اغلب والدین نمی دانند که دلایل این اضطراب ها چیست و از کجا سرچشمه می گیرد .اغلب کودکان هنگام رفتن به مدرسه یا محیط تازه ای که قبلاً در آن حضور مستمر نداشته اند دچار اضطراب می شوند. آن ها نسبت بهشایستگی ها و عمل کردهای خود فوق العاده نگرانند و حتی رفتارهایی بروز می دهند که اضطراب شدید آن ها را نشان می دهد. به عنوان مثال ناخن های خود را می جوند یا اختلال-هایی در خواب و خوردن پیدا می کنند و دچار ناراحتی های گوارشی می شوند. 

  
عوامل ایجاد کننده اضطراب کودکان 

ترس از رها شدن

جدایی از والدین

بی توجهی به استقلال کودک

اختلاف والدین

 رفتار والدین با یکدیگر و پرخاشگری در محیط خانواده از مهمترین عواملی است که می‌توان کودکان را مضطرب کند به همین دلیل به والدین توصیه می‌شود در مقابل کودک با هم مشاجره نکنند. یکی از راهکارهای اصلی برای کاهش ترس و اضطراب و وابسته نشدن کودک به مادر، این است که از همان ابتدای تولد، اتاق کودک جدا شود.

 

علایم اضطراب

افت تحصیلی، تمایل نداشتن برای رفتن به مدرسه، تغییر رفتار، جویدن ناخن، کندن پوست بدن، گوشه‌گیری، چسبیدن بیش از حد به والدین، بی‌قراری، شب‌ادراری، گذاشتن انگشت در دهان و نافرمانی از دستورات والدین از مهمترین علایم وجود اضطراب در کودکان است.

همچنین ژنتیک از دلایل بروز اضطراب در کودکان است و برخی کودکان بنا به دلایل ژنتیکی بیش از دیگر کودکان به استرس و اضطراب مبتلا می‌شوند

 پیشنهاداتی برای مادر

کم کردن محرک هایی که موجب اضطراب کودک می شود.

کاهش مواد کافئین دار مانند قهوه،چای،نوشیدنیهای شیرین، شکلات از غذای کودک

در صورت تجویز پزشک، استفاده از آرام بخش ها برای حفظ آرامش روحی

موادی چون میوه، سبزی جات و سالاد به مقدار زیاد در برنامه غذایی کودک گنجانده شود و نمک زیاد، شیرینی مصنوعی و با نیشکر را از غذای کودک کم کنید.

ایجاد محیطی شاد و مفرح برای کودک 

تنظیم برنامه های تفریحی و گردشی در طی هفته برای کودک

بالابردن اطلاعات والدین درباره اختلال اضطراب کودکی

تایید کارهای درست و کاهش سرزنش، عیب جویی و تمسخر کودک برای بالابردن اعتماد به نفس هدایت کودک به تلاش های فوق برنامه و یادگیری مهارت های مورد علاقه اش.

با شرکت در مهمانی ها، اجتماع همسالان و گروه های ورزشی رفتار اجتماعی او را تقویت کنید 

شرکت در کلاس های ورزشی

کم کردن تنش های خانوادگی و درگیری والدین

استفاده از رنگ ها و تصاویر آرام بخش در مدرسه و خانواده

درک متقابل و توجه به توانمندی های کودک

انتظار واقع بینانه را از کودک مشخص کنید 


 
 
 



Clock And Date onLoad and onUnload Example

اوقات شرعی

شنبه, شهریور ۴, ۱۳91