Health Station

Mohsen Heidari : The Epidemiology student at Shahid Beheshti University of Medical Sciences and Health Services

 
Human Influenza آنفلوانزا
نویسنده : محسن حیدری - ساعت ۳:٤٤ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ٢٢ تیر ۱۳٩۱
 

تعریف آنفولانزا

آنفلوانزا بیماری ویروسی حاد دستگاه تنفسی است که با تب، سردرد، درد عضلانی، تعریق، آبریزش بینی، گلودرد و سرفه تظاهر می کند. سرفه اغلب شدید و برای مدتی ادامه  مییابد ولی سایر نشانه های بیماری بعد   از 2 تا7  روز خود به خود بهبودی پیدا می کند.


 

Human Influenzaکلمه آنفولانزا از زبان ایتالیایی در قرن 15 به معنی تاثیر ستارگان گرفته شده است.شناسایی بیماری معمولاً براساس مشخصات اپیدمیولوژیک آن گرفته و موارد .تک گیر آن را فقط با کمک روش های آزمایشگاهی می توان تشخیص داد

اشکال بالینی بیماری متفاوت بوده و ممکن است نشانه هایی مثل سرماخوردگی، برونشیت، پنومونی ویروسی و بیماری های حاد غیرقابل افتراق

دستگاه تنفسی را نشان دهد. اختلالات دستگاه گوارش (تهوع، استفراغ و اسهال) نیزبروز میکند. در حدود 25%کودکان در مدرسه عوارض گوارشی دارند.H1N1&Bدر همه گیری

انواع آنفولانزا در انسان

مقایسه انواع ویروس های آنفولانزای انسانی

اپیدمیولوژی:

اهمیت آنفلوانزا در سرعت انتشار هم هگیری ها، وسعت و تعداد مبتلایان و شدت عوارض آن، به خصوص ذات الریه

ویروسی و باکتریایی می باشد. در همه گیرهای بزرگ شکل شدید یا کشنده بیماری بیشتر نزد سالمندان و افرادی که به دلیل عوارض مزمن قلبی، ریوی، کلیوی، بیمار یهای متابولیک، کم خونی و یا  نارسایی ایمنی ناتوان شده اند مشاهده میشود. برای اولین بار در دنیا ویروس انسانی در سال1933 جداسازی شده است.

میزان حمله بیماری: بین10تا20%  همه گیری در اجتماعات بزرگ   50%      همه گیری در اجتماعات بسته     /   زمستان  همه گیری در مناطق معتدل     /   پاییز  همه
گیری در مناطق گرمسیر    

بیشترین میزان بروز در کودکان سنین مدرسه

تغییرات آنتی ژنیک ویروس آنفلوانزا:

یکی از نماهای مشخص و منحصر به فرد ویروس آنفلوانزا تغییرات مکرر در آنتی ژن های آن می باشد.این تغییرات ساختمان ژنی ویروس منجر به عفونتهای متغیر

کوچک یا بدون مقاومت در جمعیت در معرض خطر می گردد. پدیدة تغییرات آنتی ژنی دلیلی برای تداوم

اپیدمی های بزرگ بیماری در جوامع انسانی می باشد.

2دسته تغییرات آنتی ژنیک:

(Antigenic Shift)

(Antigenic Drift)

مخزن: انسان مخزن اولیه ویرو سهای آنفلوانزای انسانی است. حیوانات پستاندار مثل خوک و پرندگان احتمالاً به عنوان مخازن سروتیپهای ویروسی جدید برای انسان به دلیل نو ترکیبی ژنتیکی ویرو سهای انسانی و حیوانی، عمل می کنند. یک زیر گونه جدید ویروس آنفلوانزا با آنتی ژن جدید میتواند از طریق ابتلای افرادی که فاقد ایمنی نسبت به آن هستند باعث ایجاد جهانگیری بیماری گردد.

روش انتقال:

مهم ترین راه انتقال ویروس در محیط های بسته پر جمعیت مثل اتوبوس از طریق هوا می باشد. از آنجا که ویروس آنفلوانزا ممکن است ساعت ها در شرایط سرد و رطوبت کم در محیط، زنده بماند انتقال ویروس از طریق ترشحات آلوده نیز می تواند صورت گیرد.

 

دوره کمون:

این مدت کوتاه بوده و معمولاً بین 1 تا 3 روز است.

 

دوره واگیری:

دفع ویروس احتمالاً در بالغین بین 3 تا 5 روز بعد از بروز نشانه های  بالینی بیماری و در کودکان تا 7 روز بعد از آن ادامه خواهد داشت.

علائم بیماری:

1-آنفولانزای بدون عارضه: با حمله ناگهانی علائم بعد از یک دوره کمون 1تا 3 روزه تب و لرز /  سردرد    دردعضلانی      بی حالی و بی اشتهایی

در کودکان بیشتر با خروسک همراه با عفونت ویروس آنفولانزا در افراد مسن بیشتر تب و عوارض ریوی 

2-آنفولانزای همراه با عوارض:

1-2 عوارض ریوی: تظاهرات ریوی همراه با آنفلوانزا شامل پنومونی ویروسی اولیه، پنومونی باکتریال ثانویه، پنومونی همزمان باکتری و ویروس، پنومونی ویروسی لوکالیزه، کروپ، تشدید بیماری ریوی مزمن و تکرار درگیری ریوی میباشد.

 

2-2 عوارض غیرریوی آنفلوانزا: میوزیت ، میوگلوبینوری، عوارض قلبی، سندرم شوک توکسیک ،عوارض سیستم عصبی مرکزی و سندروم ری

تشخیص:

در هنگام استقرار بیماری، جداسازی ویروس یا بررسی آنتی ژن های ویروسی در ترشحات تنفسی بهترین تکنیک

تشخیصی می باشد. ویروس همچنین بوسیله نمونه های تهیه شده بوسیله سواب بینی، سواب گلو، شستشوی بینی یا نمونه های بینی و گلو به طور اولیه جدا میگردد.

تست های سرولوژی از قبیل ثبوت مکمل و ممانعت کننده های هماگلوتیناسیون برای تأیید تشخیص گذشته نگر عفونت آنفلوانزا بکار می روند. (جهت انجام این تستها احتیاج به دو نمونه است، یک نمونه دوران حاد بیماری و یک نمونه دوران نقاهت به فاصله 10 تا 20 روز از نمونه اول).

واکسن:

این واکسن در حدود 60سال است که دردسترس میباشد.

در جمعیت در معرض خطر اثر در کاهش بستری ومرگ دارد.

بر علیه یک نوع یا یک زیر گونه اثر حفاظتی دارد.

به دو شکل واکسن وجود دارد:

1-کشته شده      2-زنده ضعیف شده

 زمان مناسب واکسیناسیون:

  در نیمکره شمالی از شهریور تا نیمه مهر

در نیمکره جنوبی ازنیمه خرداد تا نیمه مهر

 

مدت زمان لازم برای پاسخ آنتی بادی حدود 2هفته میباشد.

 

افراد "در معرض خطر" بیماری انفلوانزا :

1- بیماران ضعیف و ناتوان

2- سالمندان (افراد بالای 50 سال)

3- ساکنین آسایشگاه ها و کارکنان آن

4- بیماران مبتلا به بیماری های مزمن (ریوی، قلبی عروقی، کلیوی و متابولیک)

5-کارکنان حرفه های پزشکی و بهداشتی، بالاخص افراد در تماس مستقیم با بیمار

6- خانم های بارداری که سه ماهة دوم و سوم حاملگی آنان مقارن با فصل شیوع آنفلوانزا می باشد.

7- کودکان و نوجوانان 6 ماهه تا 18 ساله ای که تحت درمان طولانی مدت با آسپرین میباشند.

8-مراقبین و سایر اعضاء خانواده بیمارانی که جزو گروه در معرض خطر به حساب می آیند.

9- کودکان 6 ماه تا 59 ماه افراد "در معرض تماس" بیماری آنفلوانزا

1- شاغلین مراکز بهداشتی و درمانی (مراکز ارائه کننده خدمات بهداشتی و درمانی).

2- نیروهای درمانی خدمت دهنده در منازل افراد در معرض خطر

3- اعضای خانواده (شامل کودکان) افراد در معرض خطر

4- شاغلین در اورژانسها

5-  شاغلین در مراکز گردشگری که در تماس نزدیک با افراد در معرض خطر می باشند

 پروتکل کشوری برخورد با بیماری

1-اقدامات توصیه شده برای بیمار:

گزارش فوری موارد مشکوک توسط پایگاههای دیده ور به مرکز بهداشت شهرستان

تهیه و ارسال نمونه های لازم به آزمایشگاه

درمان عفونت ویروسی با مهارکننده های آمانتیدین،ریمانتیدین،نورآمینیداز

درمان عفونت های باکتریال همزمان با آنتی بیوتیک مناسب

جداسازی بیماران

استراحت و نوشیدن مایعات

2-اقدامات اطرافیان:

تزریق یک دوز واکسن در تمامی موارد به جزءکودکان کافی است.

تکرار واکسن هر ساله(در صورت دریافت واکسن احتمال ابتلا به شکل خفیف وجود دارد)

اثر بخشی واکسن70-90%در پیشگیری و موارد بستری را تا 50%کاهش میدهد.

          واکسیناسیون مادر منعی برای شیردهی به نوزاد نیست.

 

 

3-اقدامات بهداشت محیط:

رعایت بهداشت فردی و عمومی و شستشوی دستها،بهداشت موسسات نگهداری کودکان،بیمارستان و...

تکنیک شستشوی دستها

4-اقدامات در همه گیری ها:

 ارتقا آگاهی های بهداشتی مردم

تجهیز بیمارستان ها از نظر نیروی انسانی،دارو و امکانات لازم

جلوگیری از گردهمایی مردم به هنگام اپیدمی ها در زیر یک سقف و در فضاهای بسته

درمان موارد مشکوک

کاهش مسافرت های غیر ضروری

ثبت و گزارش موارد مشکوک انسانی در پایگاههای دیده ور

 

تعریف موارد مورد بالینی

 

مورد مشکوک 

موردتایید شده

 

مراقبت بیماری آنفلوانزا

مراقبت آنفلوانزا برای گزارش به موقع و ارزیابی گونه های جدید یا زیر گروههای جدید ویروس آنفلوانزا ضروری می باشد. همچنین گزارش سریع مشخصات این ویروس ها برای تهیه واکسن سالیانه الزامی بوده و می تواند بیماری را در گروههای آسیب پذیر جامعه کاهش دهد.

هدف کلی برنامه مراقبت انفلوانزا:

هدف کلی برنامه مراقبت انفلوانزا آمادگی مقابله با وقوع اپیدمیها و پاندمی احتمالی و
کاهش موارد ابتلاء و عوارض و مرگ ناشی از آنفلوانزا می باشد.

اهداف اختصاصی برنامه:

1. شناخت الگوی اپیدمیولوژیک بیماری آنفلوانزا

2. شناسایی جامعه حساس به بیماری انفلوانزا

3. شناخت انواع و زیر گونه های جدید ویروس آنفلوانزا

4. تقویت و بهبود اطلا ع رسانی عمومی

5. آمادگی سیستم مراقبتی و بهداشتی درمانی کشور در مقابله با بیماری

6. جلوگیری از گسترش و انتشار سریع بیماری

 

راهبرد های اساسی برنامه:

1. آموزش و اطلاع رسانی (عمومی- تخصصی)

2. برقراری و تقویت نظام مراقبت بیماری

3. تأمین واکسن و دارو

4. بهبود و تقویت نظام آزمایشگاهی

5. بهبود و تقویت بخش ارائه کننده خدمات بستری و درمان

6. همکاری و انجام پژوهش های عملی و کاربردی

7. تأمین و توسعه منابع مالی و نیروی انسانی

 

فعالیت های عمده مراقبت آنفلوانزا

1- گزارش دهی فوری اپیدمی یا طغیان

2- مشخص نمودن ماهیت اپیدمی یا طغیان

3- مشخص و جدا کردن ویروس آنفلوانزای در چرخش

4- ارزیابی نهایی اپیدمی یا طغیان و بررسی مسائل و مشکلات بهداشت عمومی همراه با اپیدمی

5- انجام اقدامات مداخله ای بهداشتی مناسب مشتمل بر واکسیناسیون گروههای در  معرض خطر و پرخطر و انجام اقدامات کنترلی و مهار

6-انجام اقدامات مداخله ای درمانی مناسب مشتمل بر پیش بینی  ارائه خدمات و سرویس های درمانی مورد نیاز

 

سیستم مراقبت آنفلوانزا بایستی اطلاعات زیر را جمع آوری نماید:

1. زمان و مکان چرخش ویروس

2. نوع ویروس در چرخش

3. تغییرات حاصل شده در ویروس

4. شناسایی موارد ابتلاء

5. تأثیر آنفلوانزا بر مرگ و میر

6. تجزیه و تحلیل وضعیت بیماری

 

 مواردی که در تجزیه و تحلیل آمار و اطلاعات و گزارش دهی بایستیمورد توجه قرار گیرد

1 - تهیه نمودارها

2- تهیه جداول

3-تهیه نقشه ها

4-محاسبه میزان های بروز

5-محاسبه میزان های مرگ و بیماری

 

انواع سیستم های مراقبت آنفولانزا

1- سیستم مراقبت دیده ور آنفلوانزا

2- سیستم مراقبت آزمایشگاهی انفلوانزا

3- سیستم مراقبت بیمارستانی

4-سیستم مراقبت اپیدمیولوژیک انفلوانزا ( مراقبت اپیدمی های تنفسی) 

5-سیستم مراقبت موارد مرگ

6-سیستم مراقبت غیبت از کار یا مدرسه

7-سیستم مراقبت مسافرین خارج از کشور(مراقبت مرزی)

8-سیستم مراقبت بین المللی

روش کار مراقبت در ایران:

الف- مراقبت در پایگاه های دید ه ور آنفلوانزا

معیارهای انتخاب پایگاه های دیده ور آنفلوانزا عبارتند از:

-مراکز بهداشتی درمانی شهری با مراجعین زیاد به انتخاب معاون بهداشتی در شهرستان

- مراکز بهداشتی درمانی با مراجعین غیر ایرانی زیاد به انتخاب معاون بهداشتی در شهرستان

- مطب خصوصی با مراجعین زیاد به انتخاب معاون بهداشتی در شهرستان

- واحدهای مراقبت بهداشتی مرزی فعال در حوزه دانشگاه

 

وظایف پایگاه دیده ور

1.تطبیق موارد بیماری با تعریف استاندارد

2. تکمیل فرم های مربوطه

3. تهیه نمونه براساس دستورالعمل و با رعایت ضوابط تعیین شده

4. ارسال نمونه به آزمایشگاه

5. پیگیری تا وصول نتیجه آزمایشگاهی

6. پیگیری موارد تأیید شده آزمایشگاهی و تهیه گزارش

7. ارائه اطلاعات و فر مها و گزارش (جهت بررسی، تجزیه، تحلیل و تهیه گزارش) به ستاد شهرستان

8. مشارکت در امر بیماریابی

9. مشارکت در برنامه های آموزشی

 10 .مشارکت در برنامه های اعلام شده از ستاد شهرستان

ب- مراقبت آزمایشگاهی آنفلوانزا

در این رابطه در مرحله اول پایگا ههای دید ه ور آزمایشگاهی آنفلوانزا در دانشگا ههای
علوم پزشکی

خراسان(مشهد)- اصفهان (شهر اصفهان)- خوزستان (اهواز)- کرمان (شهر کرمان)- آذربایجان شرقی (تبریز)- سیستان و بلوچستان (زاهدان)– فارس(شیراز)- بوشهر (بوشهر)-همدان (همدان) انتخاب و فعال گردیده اند.

 

ج- سیستم مراقبت بیمارستانی

در این سیستم اقدام به گزارش تعداد موارد بستری و مرگ ناشی از آنفلوانزا و سایر عوارض مرتبط با بیماری آنفلوانزا و بررسی بیماران مبتلا به پنومونی شدید می گردد.

 

چرخش کار در سیستم مراقبت بیمارستانی:

جمع آوری و تجزیه و تحلیل موارد بستری شده و اعلام به مرکز مدیریت بیماری

نمونه برداری از افراد با تشخیص پنومونی وتکمیل فرم ها

ارسال گزارش تعداد موارد بستری با تشخیص انفلوانزا /عوارض ناشی از انفلوانزا/ پنومونی شدید و تعداد نمونه برداری شده وارسال گزارش صفر هفتگی ضروری است.

 

د - سیستم مراقبت اپیدمیولوژیک (مراقبت اپیدمی های تنفسی)

با توجه به ماهیت بیماری آنفلوانزا در توانایی ایجاد طغیان واپیدمی های تنفسی، مراقبت اپیدمی های تنفسی از نظر آنفولانزا ضروری میباشد.

چرخش کار در سیستم مراقبت اپیدمی های تنفسی:

با توجه به اعلام و گزارش اپیدمی تنفسی در منطقه، تیم عملیاتی به محل اعزام و در صورت تطبیق موارد با

تعریف آنفلوانزا اقدام به نمونه برداری و ارسال نمونه ها به آزمایشگاه نموده و اقدامات لازم در برخورد با اپیدمی را به عمل خواهد آورد.

 

ر- سیستم مراقبت مرزی:

با توجه به ارتباط جمعیت ها و تردد در مرزها و جابجایی متداوم، مراقبت مرزی در
پایگاههای مراقبت های بهداشتی مرزی از جنبه کنترل انفلوانزا اصل اجتناب ناپذیر می باشد.   چرخش کار در سیستم مراقبت مرزی:

با توجه به استقرار نظام مراقبت فعال در پایانه های مرزی تعداد موارد سرپایی مشکوک به انفلوانزای پرندگان

بطور دقیق بصورت روزانه ثبت و به مرکز بهداشتی درمانی پوشش دهنده پایگاه مراقبت های بهداشتی مرزی بطور روزانه اعلام می گردد.

 

وظایف ستاد استان(معاونت بهداشتی دانشگاه)

1.تعیین یک نفر به عنوان(کارشناس مسئول بیماری):اجرا در سطح دانشگاه

2.یک نفر متخصص عفونی،اطفال،داخلی :اجرا برنامه های علمی

3. نظارت، پایش و ارزشیابی فعالیتهای مرتبط با پایگاه دیده ور و برنامه مراقبت
انفلوانزا در سطح شهرستان و دانشگاه

4. هماهنگی های لازم جهت اجرای برنامه در کلیه سطوح (درون بخشی و برون بخشی)

5. تسهیل و پیگیری امور مرتبط به پایگا ههای دید هور و نظام مراقبت انفلوانزادر سطح دانشگاه/استان

6.پیگیری اعتبارات مورد نیاز و هزینه در راستای اهداف برنامه

7. پیگیری اعتبارات مورد نیاز و هزینه در راستای اهداف برنامه

8. پیگیری و تقویت و را هاندازی و افزایش پایگاه های دیده ور در سطح کلیه شهرستا نها

9. هماهنگی و همکاری و هدایت سطوح مختلف بهداشتی و درمانی در راستای اجرای برنامه

10 . جمع آوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات مربوط به فعالیت سیستمهای مراقبت آنفلوانزا در سطح دانشگاه

 

وظایف ستاد شهرستان در مراقبت انفلوانزای انسانی

1. جمع آوری و تجزیه و تحلیل و تهیه گزارش بر اساس فرم ها و اطلاعات پایگاه دیده ور

2. ارسال نتایج و گزارش اقدامات و فعالی تها به ستاد استان (معاونت بهداشتی دانشگاه)

3. ارائه آموزش های لازم جهت پیشگیری و مراقبت از بیماری آنفلوانزا در سطح شهرستان

4. نظارت، پایش و ارزشیابی نحوة اجرای فعالیت پایگاه دیده ور و برنامه مراقبت انفلوانزا

5.بیماریابی و نمونه برداری و اقدام لازم در مواردشیوع بیماری های تنفسی و یا گزارش موارد مشکوک

6.جمع آوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات مربوط به سیستم مراقبت.

7.پیگیری و اجرای برنامه های ابلاغی از سطوح بالاتردر راستای مراقبت بیماری انفلوانزا

شرح وظیفه مراکز بهداشتی درمانی روستایی و شهری درمراقبت انفلوانزای انسانی:

1. ارائه آموزشهای عمومی و تخصصی

2. اطلاع رسانی عمومی به جمعیت تحت پوشش

3. اجرای نظام مراقبت بیماری (اپیدمیولوژیک ، موارد مرگ ، غیبت از کار و مدرسه و

مسافرین)

4. شناسایی جامعه حساس به بیماری

5. شناخت الگوی اپیدمیولوژیک بیماری

6. همکاری در انجام واکسیناسیون گروههای هدف

7. بیماریابی از طریق تطبیق موارد با تعاریف استاندارد بیماری

8. ارجاع بیماران به مراکز تخصصی در صورت نیاز

9.  پیگیری اقدامات و دستورات مر اکز تخصصی

 

1-شناسایی افراد حساس جامعه

2-بیماریابی از طریق تطبیق موارد بیماری با تعریف استاندارد

3-شرکت فعال در جلسات آموزشی جهت بازآموزی و به روز رسانی اطلاعات

4-ارجاع بیماران به مراکز بهداشتی درمانی مربوطه

5-گزارش هر گونه مرگ مشکوک به علت آنفلوانزا ویا عوارض ناشی از بیماری آنفلوانزا

 

شرح وظایف پایگاههای مراقبت بهداشتی مرزی

1-ارائه آموزشهای عمومی به جامعه تحت پوشش در مبادی ورودی وخروجی

2-شناسایی افراد مشکوک به بیماری در مسافرین ورودی و خروجی

3-توصیه لازم جهت واکسیناسیون افراد حساس قبل از خروج از کشور

4-جلب همکاری و مشارکت مسئولین پایانه مرزی در کنترل و پیشگیری از انتشار و گسترش بیماری با هماهنگی سطوح بالاتر

5-پیگیری موارد مشکوک در طی طغیان یا اپیدمی و انجام اقدامات مرتبط مداخله ای

6-همکاری با تیم های عملیاتی بهداشتی و درمانی

 

شاخص های برنامه

 -درصد گزارشات واصله از پایگاه های منتخب دیده ور انفلوانزا-

-درصد موارد گزارش شده به تعداد کل بیماران ویزیت شده در پایگاه های دیده ور منتخب

- درصد مثبت شدن نمون ههای تهیه شده از موارد مشکوک( پایگاه دیده ور-بیمارستان-اپیدمی تنفسی و ...)

- درصد موارد مرگ ناشی از بیماری به تعداد بیماران گزارش شده

- درصد به موقع بودن گزارشات واصله از پایگاههای دیده ور انفلوانزا

- درصد بیماران بستری با تشخیص آنفلوانزا به کل بیماران در دوره زمانی مشابه/منطقه
مشابه

- درصد بیماران مشکوک /تایید شده بستری دارای سابقه واکسیناسیون آنفلوانزا

 

Pandemic  Influenza

پاندمی آنفلوانزا بدنبال شیفت آنتی ژنی و تولید ویروس جدیدی که جامعه نسبت به آن مصونیت ندارد روی می دهد. اما با تولید آنتیبادی ضدویروس جدید، میزان مصونیت جامعه افزایش یافته و به تدریج تغییرات دریفت آنتی ژنی در ویروس روی داده و ایمنی نسبت به آن کمتر میگردد.

 

 

آنفلوانزای پاندمیک باعث بیماری خیلی شدید شده و انتظار می رود حدود 25 % جمعیت (در مقایسه با %15گرفتاری در نوع فصلی) درگیر شوند و بیماری بسیار جدی تر خواهد بود و طی چند ماه باعث مرگ و میر جهانی میشود.

 

 

3پاندمی بزرگ

 

A(H1N1)اولین در سال 1918و1919 به نام آنفولانزای اسپانیایی

 A(H2N2)دومین در سال 1957 به نام آنفولانزای آسیایی

A(H3N2) سومین در سال 1968 به نام آنفولانزای هنگ کنگی

 

فازهای 6گانه پاندمی آنفولانزا 

اهداف مراقبت پاندمی آنفلوانزا اطمینان یافتن از انجام مراقبت کافی و مناسب جهت گزارش ظهور تهدید پاندمی از ابتدای شروع آن آمادگی مناسب جهت اجرای بموقع و کامل فعالیت های ویژه مورد نیاز براساس فازهای پاندمی اطمینان از تشخیص سریع زیر گونه های ویروس جدید اطمینان از گزارش، ثبت و پاس خدهی فوری تأخیر در ورود ویروس پاندمی به کشور محدودسازی گسترش پاندمی بوسیله اجرای اقدامات محدودکننده فوری محدودسازی بیماری زایی و مرگ رو به افزایش ناشی از ویروس پاندمی اطمینان یافتن از حفظ و نگهداری سرویس های ضروری ارائه خدمات در طی وقوع پاندمی /  تأمین اطلاعات سریع و قابل اطمینان و به روز در تمامی مراحل پاندمی

کاهش فشار ناشی از بروز پاندمی بر سیستم بهداشتی و سایر صنایع

استراتژیهای پاسخ به پاندمی در کشور عبارتند از:

1 راهبرد آمادگی : شامل برنامه ریزی و طراحی ، تهیه و تامین وسایل و امکانات و تجهیزات ، اطلاع رسانی و آموزش،تامین منابع مالی و انسانی 

2. راهبرد محدودسازی: این روش اشاره به پیشگیری از انتقال و گسترش بیماری بوسیله اقدامات کنترلی در مرزها، جداسازی بیماران، محدودسازی تما سهای بیماران، استفاده منطقی از داروهای ضدویروسی و واکسن مینماید.

3. راهبرد حفظ و نگهداری سرویسهای ضروری: که در این روش با توجه به گسترش انفجاری بیماری در کل جامعه، تأکید بر حفظ و نگهداری سرویس های ضروری ارائه خدمات عمومی به جامعه می باشند.

تفاوت های اصلی بین آنفلوانزای فصلی و آنفلوانزای پاندمیک

نکات مورد توجه در برنامه آمادگی مقابله با پاندمی انفلوانزا: حدود 98 % افراد بیمار خدمات بهداشتی و درمانی را خارج از بیمارستان دریافت خواهند نمود. در حدود 1% تا 2% میزان حمله بیماری، افراد نیازمند بستری در بیمارستان خواهند بود .)خواهند بود. ICU) در حدود 30 % افراد بستری نیازمند دریافت خدمات ویژه در حدود 1% تا 2% کل افراد مبتلا فوت خواهند نمود  . در حال حاضر توصیه شده است در سطح هر شهرستان 2 اتاق ایزوله تنفسی( 2 تخت در هر اتاق) راه اندازی و فعال گردد.متوسط اقامت و بستری هر فرد بیمار در بیمارستان 5 تا 7 روز محاسبه می گردد. 

 

WHOگزارش انتشار پاندمی آنفولانزا در مدیترانه شرقی

وضعیت بیماری در منطقه شرق مدیترانه و ازجمله در ایران از تعداد11621مورد قطعی گزارش شده:

 

815مورداز کل موارد انتقال محلی و بقیه آن وارداتی بوده است.

72موردمرگ ناشی از بیماری در عربستان،مصر،لبنان،قطر،عراق،یمن،ایران و فلسطین میباشد.

391 مورد در ایران که 4 مورد داشته است که 40% آن وارداتی از کشورهای آمریکا،تایلند،مالزی،سنگاپور،عربستان که نیمی از موارد وارد شده را تشکیل میدهد.

آنفولانزا     نمودار توزیع سنی بیماران ایرانی در پاندمی   Avian Influenza

آنفلوانزای پرندگان و اهمیت انتقال آن به انسان:

1-امکان پرواز

2-تنوع سوش های ویروس آنفولانزای

3-اثبات بروز پاندمی های قبلی با این ویروس A عفونت بیشتر از سوشهای تیپ

اولین بار در پرندگان ایتالیا در حدود 100سال پیش دیده شد.

 

مخزن طبیعی این ویروس ها :ماکیان دریایی و اردک های وحشی می باشند. H5&H716ساپ تایپ از ویروس شناسایی شده است بیشتر   علت شایع همه گیری :تماس مستقیم یا غیرمستقیم پرندگان اهلی با پرندگان مهاجر آبزی و مراکز فروش پرندگان

اهداف مراقبت آنفلوانزای پرندگان در انسان:

1. پیگیری موارد احتمالی آلودگی در انسان

2. آمادگی نظام بهداشتی و درمانی

3. انجام اقدامات مداخله ای لازم بلافاصله پس از بروز بیماری در پرندگان از انسان به انسان H5 N1 نوع A 4.پیگیری احتمال تغییر روند انتقال آنفلوانزای

5. انجام به موقع اقدامات پیشگیرانه بوسیله واکسن و دارو

6. رعایت اصول محافظتی در کارکنان شاغل از جمله در مرغداری ها

7. ثبت و گزارش موارد مشکوک انسانی

8. درمان موارد مشکوک انسانی افراد تحت مراقبت آنفلوانزای پرندگان:

مراقبت بیماران براساس بروز موارد آنفلوانزا در پرندگان و بخصوص مرغدار یها و افرادی که از مناطق آندمیک

بیماری در پرندگان مراجعت کرده اند انجام م یپذیرد. بروز بیماری در مرغداریها براساس
گزارشات واصله از اداره کل دامپزشکی و همچنین گزارش های دریافتی از مراکز بهداشتی (و خانه های بهداشت)وگزارش های مردمی پیگیری میشود.

موارد زیر در معرض خطر ابتلا به آنفلوانزای پرندگان هستند:

تماس های شغلی: مشاغل در معرض خطر شامل:

1-کارگران شاغل در مزارع پرورش و تکثیر ماکیان اهلی

2-آشپزها و مشاغل مشابه که با ماکیان اهلی زنده یا اخیراً کشته شده سر و کار دارند.

3- فروشندگان پرندگان دست آموز

4- شکارچیان

5- افرادی شاغل در حمل و نقل و جابجایی کود پرندگان

6- دامپزشکان شاغل در صنایع وابسته به پرندگان افرادی که سابقه مسافرت 10 روز قبل از شروع علائم به کشور یا منطق های که طغیان آنفلوانزا درجمعیت حیوانی گزارش شده به همراه حداقل یکی از موارد زیر:

1-تماس (کمتر از یک متر) با ماکیان مرده یا زنده، پرندگان وحشی، یا خوک در هر جایی از کشورهای آلوده 

2. مراجعه به محلی که ماکیان اهلی یا خوک مبتلا (تأیید شده) در 6 هفته قبل وجود داشته است.

 

3. تماس (لمس کردن یا در فاصله شنیدن و صحبت معمولی) با یک  موردانسانی  A/H5  تأیید شده آنفولانزای

4. تماس (لمس کردن یا در فاصله شنیدن و صحبت معمولی) با یک شخص  مبتلا به بیماری حاد تنفسی با علت نامشخص منجر به فوت شده است. 

روشهای گسترش انفلوانزای پرندگان

اشکال بالینی بیماری در پرندگان

 

 

1-ناخوشی خفیفی که گاهی فقط با ژولیدگی پرها یا کاهش تولید تخم مرغ مشخص می شود.

 

2-شکل شدید که اصطلاحاً به آنفلوانزای شدیداً بیماریزای پرندگان      (انفلوانزای فوق حاد پرندگان) شامل تنفس سخت،بی تعادلی،پژمردگی و در نهایت مرگ.

کنترل آنفلوانزای پرندگان

معدوم کردن سریع کلیه پرندگان بیمار یا تماس یافته

دفع مناسب لاشه ها و فضولات

قرنطینه کردن

ضدعفونی کردن مرغدار یها

تعاریف مورد استفاده در سیستم مراقبت انفلوانزای پرندگان:

:A(H5N1) مورد مشکوک انسانی مبتلا به آنفلوانزای پرندگان

عفونت حاد دستگاه تنفسی تحتانی بدون علت مشخص

تب بیش از 38 درجه زیر زبانی

سرفه، تنگی نفس وتنفس سطحی به همراه حداقل یکی از مواردتماس زیر در طی 7 روز قبل از شروع علائم :

الف) تماس نزدیک کمتر از یک متر (برای مثال همسفر بودن، صحبت کردن یا لمس)

ب) تماس (برای مثال حمل و نقل، ذبح، پرکنی، قصابی و آماده کردن) با ماکیان یا پرندگان وحشی یا فضولات

آنها یا تماس با محیط آلوده به فضولات آنها

ج) خوردن خام یا نیم پز فرآورده های ماکیان

 

د)تماس نزدیک با موارد حیوانی قطعی مبتلا به غیر از ماکیان یا پرندگان وحشی

 

ه) کارکردن با نمونه های بالینی (حیوانی یا انسانی) مشکوک به آلودگی با ویروس

پروتکل کشوری برخورد با بیماری

1-اقدامات توصیه شده برای بیمار:

 

گزارش فوری موارد مشکوک به مرکز بهداشت شهرستان

تکمیل فرم بررسی برای بیماران

موارد مشکوک بستری در بیمارستان تا 24 ساعت پس از قطع تب دربیمارستان تحت نظر قرار گیرند.

درمان مطابق آنفولانزای انسانی

 

2-اقدامات اطرافیان:

پرسنل مراقبت کننده و خانواده بیمار باید روزانه 2بار درجه حرارت خود را چک کنند.

در صورت تماس احتمالی با ترشحات،ذرات تنفسی آلوده باید75میلی گرم اوسلتامیویر به مدت 7 تا 10روز دریافت کنند.

پرسنل بهداشتی که درگیر فرایندهای پرخطر باید پیشگیری قبل از تماس داشته باشند.

3-اقدامات بهداشت محیط

بیماران ب اید در وضعیت ایزولاسیون کامل، (تماسی، ریزقطرات وبلع ذرات هوایی ) قرار گیرند.

 

بیماران باید حتی الامکان به تنهایی در یک اتاق با فشار منفی بستری  شوند ودر غیر این صورت در یک اتاق یک تخته و درب بسته باشد.

بیماران ممنوع الملاقات باشند

شست و شوی مکرر دست و رعایت بهداشت فردی و اجتماعی ضروری است.

حتی الامکان از وسایل یکبار مصرف جهت بیمار استفاده شود.

4-اقدامات احتیاطی برای مسافرین   وجود ندارد.(H5N1) منعی برای مسافرت افراد
به مناطقی که آلودگی   هیچگونه شواهدعلمی تایید شده که نشان دهد بیماری از انسان به انسان   منتقل می شود تا این لحظه در دنیا وجود ندارد.( افراد محدودی که مبتلا شده اند تماس مستقیم با پرندگان آلوده داشته اند.)

 

شرح وظیفه سطح دانشگاهی (استانی) در کنترل آنفلوانزای پرندگان در انسان:

1-برقراری و تقویت و بهبود سیستم مراقبت بیماری با تاکید بر سیستم هشدار زود هنگام

2-تهیه و تدوین و روزآمد کردن برنامه عملیاتی

3-تقویت و گسترش هماهنگی درون بخشی(بهداشت،درمان، آموزش،پشتیبانی،پژوهش)

4-تهیه و تدوین و تکثیر و توزیع متون آموزشی مورد نیاز

5-حمایت و تقویت وپشتیبانی از سیستم آزمایشگاهی

6-گزارش گیری و گزارش دهی ،تجزیه و تحلیل آمار و اطلاعات

7-انجام و هدایت و همکاری در پژوهش های کاربردی

8-تهیه و تامین وسایل حفاظت فردی

9-تهیه و تامین ملزومات و امکانات و تجهیزات مورد نیاز (عملیاتی،آزمایشگاهی)

10-تهیه و تدوین گردش کار برنامه با مشارکت کلیه بخش های دانشگاه

11-هدایت اجرای برنامه در سطح دانشگاه

شرح وظیفه مرکز بهداشت شهرستان در مراقبت بیماری آنفلوانزای پرندگان :

1- تدوین و به روز رسانی برنامه عملیاتی شهرستان

2- برنامه ریزی و اجرای برنامه های آموزش عمومی و اختصاصی پرسنل

3-برنامه ریزی و اجرای برنامه های اطلاع رسانی عمومی 

4- شناسایی الگوی اپیدمیولوژیک بیماری در شهرستان

5-تامین و تدارک واکسن و داروی مورد نیاز

6-شناسایی گروههای حساس جامعه

7-شناسایی کانونهای احتمالی خطر

8- انجام اقدامات لازم جهت تعدیل کانونهای احتمالی خطر

9- تمهیدات لازم جهت واکسیناسیون افراد در معرض خطر و در معرض تماس شرح

 

وظیفه مراکز بهداشتی درمانی روستایی و شهری درمراقبت بیماری آنفلوانزای پرندگان:

1- همکاری و مشارکت در برنامه های ابلاغی و اجرایی از سطوح بالاتر

2-گزارش آنی موارد مشکوک انسانی به سطوح بالاتر

3-گزارشآنی هر گونه تلفات غیر عادی در پرندگان و یا سایر حیوانات به سطوح بالاتر

4-پیگیری تکمیل فرم پیگیری بیماران ( در پرونده خانوار)

5-تهیه گزارش اقدامات و فعالیتهای به عمل آمده و ارائه به سطوح بالاتر

6-همکاری در فعالیتهای تیم عملیاتی شهرستان

7-شناسائی و گزارش کانونهای احتمالی خطر

شرح وظایف پایگاه مراقبت بهداشتی مرزی در مراقبت بیماری انفلوانزای پرندگان:

1-حفظ آمادگی کامل در رابطه با انجام مراقبت فعال

2- آگاهی دادن و اطلاع رسانی به مسافرین بالاخص مسافرین به کشورها و مناطق پرخطر و آلوده

3- بیماریابی فعال در مسافرین وپیگیری و کشف موارد

4-تهیه گزارش اقدامات و فعالیتهای بعمل آمده و تکمیل فرمهای  عملیاتی و ارائه به سطوح بالاتر

5-همکاری با تیم های مراقبت بهداشتی درمانی اعزامی

 شاخص های برنامه مراقبت انفلوانزای پرندگان:

1.درصد نمونه تهیه شده از موارد مشکوک

2. درصد نمونه تهیه شده به هنگام

3. درصد پیگیری انجام شده به کل موارد در تماس

4. درصد بموقع بودن گزارشات

5. درصد انجام عملیات معدوم سازی در کانونهای آلوده به کل کانونها

6. درصد موارد تایید شده بیماری به موارد مشکوک

7. درصد موارد فوت شده به کل موارد قطعی

8. درصد اتاق/بخش ایزوله راه اندازی شده به مورد انتظار

9. تعداد پرسنل واکسینه شده به کل پرسنل هدف

ویروس های آنفلوآنزای سایر موجودات که تا بحال باعث ایجاد بیماری در انسان شده اند:

=450مورد انسانی و 60%مرگH5N1

=کونژونکتیویتH7N7

=عفونت دستگاه تنفسی تحتانی و کونژوکتیویتH7N2

=بیماری شبه آنفولانزای بدون عارضهH9N2

=کونژونکتیویتH7N3

H3N2،H1N2،H1N1ویروس خوکی 

 

منابع:

راهنمای مراقبت و کنترل بیماری آنفلوانزا (انفلوانزای فصلی- انفلوانزای پرندگان-انفلوانزای پاندمی)

دکتر عبدالرضا استقامتی- دکتر محمد نصر دادرس - سعیده زاهد انارکی

 

H1N1نوپدیدی و جهانگیری دکترحسین حاتمی

باتشکر از

ندا قاسمی - آرزو احمدپور

 


 
 
 



Clock And Date onLoad and onUnload Example

اوقات شرعی

شنبه, شهریور ۴, ۱۳91